Gesneuvelden uit Ronse in Napoleontische oorlog 1808-1813

De landen die door Napoleon bedreigd werden, hadden een tijdelijke coalitie gevormd om Napoleon te verslaan. Zeven verschillende coalitieoorlogen waren er tussen 1792 en 1815. De 5° coalitieoorlog waarbij Groot-Brittanië en Oostenrijk een militiare unie vormden tegen Napoleon had plaats in 1809. Het Franse leger won ditmaal weer na de slag bij Wagram. De Britten vielen België binnen vanuit Zeeland om zo Antwerpen te kunnen bereiken als strategisch punt. Ziekten echter waren toen de grootste dooddoener.  Door malaria en tyfus gecombineerd met andere infectieziekten werden veel soldaten geveld. De hoge koorts was fataal. Het Britse leger trok zich uitgeput terug uit Zeeland.(2) Die ziekte waaraan velen stierven aan beide zijden van het front werd de "Zeeuwse koorts" genoemd.(1) Tussen 1804 en 1815 werden ongeveer 2 miljoen Fransen opgeroepen, van wie er ongeveer 1 miljoen om het leven kwamen tijdens deze oorlogen.(6) In de Belgische gewesten was de dienstplicht ingevoerd door een wet van 5 september 1798. Voordien was er geen dienstplicht zodat dit op grote weerstand stootte. Vanaf 1800 zouden er jaarlijks ongeveer 10000 jonge mannen uit de Belgische gewesten ingelijfd worden in het Franse leger.(7) Zo hebben er ook verschillende jongens uit Ronse zich moeten aansluiten bij het leger van Napoleon. De rekrutering van de dienstplichtigen verliep volgens het systeem van 'De loteling". Jongemannen tussen 19 en 25 jaar moesten in het leger, "conscriptie" heette dat en werden geloot in iedere gemeente.(5) Aan ieder front zowel in Zuid- als Noord-Europa vielen vele soldaten door hoge koorts. 
In de overlijdensregisters van de burgerlijke stand van Ronse staan enkele gesneuvelden vermeld van deze oorlog. In de volgende lijst worden ze vernoemd in de volgorde zoals ze geschreven staan in het register.
 
* Francois Vancopenholle, geboren te Ronse, fuselier, binnengebracht in het hospitaal van Eeklo op 3.11.1809 en daar overleden op 20.11.1809 door hoge koorts.
* Bernard Vancopenholle, jager in het leger, opgenomen in het hospitaal van Strasbourg op 14.7.1809 en daar overleden op 8.11.1809 door hoge koorts.
* Joseph Verpoest, geboren te Ronse, fuselier, opgenomen in het hospitaal 'Le Riche' van Gent op 30.10.1809 en daar overleden op 6.12.1809 door hoge koorts.
* Jean Baptiste Kiellemans, wonende te Ronse, grenardier, zoon van Pierre Jean Kiellemans en Marie Morto, sneuvelt op 6.7.1809 "par balle qui l'a atteint à la tête".
* Emmanuel Watripont, geboren te Ronse, fuselier van 23jaar, opgenomen in het hospitaal van Pamplona (Spanje) op 1.8.1809, sterft die dag aan zijn verwondingen.
        In die periode (1808-1812) had het leger van Napoleon gemiddeld 354000 soldaten in Spanje, waaronder Fransen, Hollanders, Belgen, Polen en Duitsers. (2) Het Spaanse volk kwam in opstand tegen Napoleon en de slachtingen door het Franse leger die daarop volgden werden geschilderd door F.Goya.(3)
* Constantin Fidel Van Cauwenberghe, geboren te Ronse, fusilier, opgenomen in het 'Grand hopital' van Vienne op 9.6.1809, sterft daar door hoge koorts op 14.6.1809.
* Jose Emmanuel Dewolf, geboren te Ronse op 14.4.1785, zoon van Jean Baptiste Dewolf en Marie Jeanne Hoogstoel; wever, fuselier in het leger, opgenomen in het hospitaal van Talavera (Spanje) op 3.10.1809, sterft daar op 5.11.1809 door hoge koorts.
         De slag van Talavera vond plaats op 27 en 28 juli 1809. De unie van het Engelse en Spaanse leger vocht er tegen het leger van Napoleon.(1)
* Bernard Hooreman, geboren te Ronse, fuselier, opgenomen in het militair hospitaal van Eeklo op 29.10.1809, sterft daar op 25.11.1809
* Prosper Dewolf, geboren te Ronse, soldaat te voet, wordt opgenomen in het militair hospitaal van Middelburg op 11.3.1809 en sterft daar op 27.3.1809 door hoge koorts.
* Constantin Vandevelde, wonende te Ronse, zoon van Charles Vandevelde en Marie Fl. Vandenhoeve, fusilier, sneuvelt te Wagram op 6.7.1809
      De slag bij Wagram had plaatst op 5 en 6 juli 1809 en was voor Napoleon een zeer belangrijke overwinning. Er waren 80000 gewonden of gesneuvelden van de 300000 soldaten op het slagveld.(2)(8)
* Charles Bouvry, geboren te Ronse, 28 jaar, overlijdt in het stedelijk hospitaal van Luxemburg op 5.1.1808.
* Joachim Dekegel, geboren te Ronse, wordt opgenomen in het hospitaal van Givet op 13.3.1810 en sterft daar op 23.3.1810 als deserteur.
* Emmanuel Devos, geboren te Ronse op 18.7.1787 als zoon van J.B. Devos en Bernardine Vandergheynst(4), fuselier, overlijdt te Burgo (Spanje) op 3.2.1809 door hoge koorts.
* Jean Baptiste Coppenolle, geboren te Ronse op 15.10.1788, fuselier, wordt opgenomen in het militair hospitaal van Eeklo op 23.11.1809 en sterft daar op 7.12.1809 door hoge koorts.
* Pierre Antoine Cruyppennick, geboren te Ronse, overlijdt te Strasbourg op 3.3.1810
* Charles Desprets, geboren te Ronse op 9.5.1786 als zoon van Jean Joseph Desprets en Marie Sabine Archies, overlijdt te Esling (Duitsland) ' d'un coup de feu qu'il a reçu à la bataille d'Esling'.
* Leonard Vanabost, geboren te Ronse, overlijdt te Strasbourg op 23.5.1810
* Pierre Francois Rousse, geboren te Ronse, 20 jaar oud, zoon van Fidel Rousse en Marie Josephe Sanspeur, overlijdt te Gent in Bijloke op 13.1.1809.
* Francois Maes, geboren te Ronse als zoon van Pierre Francois Maes en Jeanne Therese Dewolf, jager te paard, sneuvelt te Salamanca (Spanje) op 23.9.1809, 'tué dans l'affaire qui a eu lieu avec l'ennemi'.
* Jean Vandeperre, geboren te Ronse, fuselier 19 jaar, overlijdt in het militair hospitaal van Vitoria (Spanje) door koorts. Opname op 21.12.1808.
       In Vitoria had de jonge Spaanse koning , die de kant van Napoleon koos, zich teruggetrokken en werd daar beschermd door het Franse leger.(2)
* Pierre Vandendriessche, geboren te Ronse, jager, opgenomen in het hospitaal van Eeklo op 24.10.1809, overlijdt daar op 7.11.1809
* Charles Emmanuel Haustraete, geboren te Ronse op 13.8.1784 als zoon van Jean Louis Haustraete en Caroline Van Coppenolle, sterft in Catalonië (Spanje) op 21.1.1810 aan zijn verwondingen.
(12)
* Ignace Roman, geboren te Ronse, wordt op 3.1.1810 opgenomen in militair hospitaal van het Kasteel de Landshut (Duitsland) en overlijdt daar op 7.2.1810 door hoge koorts.
       Te Landshut had het leger van Napoleon een veldslag gewonnen tegen de Oostenrijkers op 21 april 1809.(2) Er werd daar een enorme buit aan legermateriaal gemaakt maar het Franse leger verloor er 800 man.(7)
* Pierre August Watripont, geboren te Ronse in 1781, zoon van Gilles Watripont en Jeanne Therese Timmerman, wordt opgenomen in militair hospitaal van Taffalla (Spanje) op 7.2.1809 en overlijdt daar op 8.2.1809 door hoge koorts.
* Charles Jean Carlier, geboren te Ronse, fuselier, wordt opgenomen in Hospitaal 'Hamery' te Pamplona (Spanje) op 13.11.1808 en overlijdt daar op 29.12.1808.
* Louis Joseph Huvenne, geboren te Ronse op 22.2.1789, zoon van Andre Joseph Huvenne en Catherine Lepez (4), overlijdt in het 'Hopital des Sables' op 14.9.1808 door hoge koorts.
* Laurent Brunaud, geboren te Ronse op 17.8.1787, zoon van Pierre Francois Brunaud en Marie Catherine..., gelegerd in '9° reg. de Hussards', sterft  op 16.9.1810 in Pamplona, Spanje ten gevolge van de verwondingen opgelopen in de strijd.
* Quirin Clement, geboren te Ronse, St-Pieterparochie op 30.3.1787, zoon van Pierre Jean Clement en Marie Catherine Debodemont, wordt als conscrit van 1807 naar Wenen gestuurd. Hij is er 'chasseur dans l'infanterie légère', wordt in het hospitaal te Wenen opgenomen op 9.9.1809 en sterft er door hoge koorts op 5.11.1809.
* Laguais, fuselier, wordt in het militair hospitaal van Madrid opgenomen op 16.11.1809 en sterft er door koorts op 23.11.1809, 22 jaar oud.
* Pierre Joseph Vandenhoeke, geboren te Ronse op 7.2.1789, zoon van Hermes Vandenhoeke en Marie Catherine Hooreman, fuselier, overlijdt in het hospitaal van Zierikzee op 30.10.1811 door hoge koorts.
* Francois Legrand, geboren te Ronse, fuselier in het Regiment van Walcheren, wordt op 15.9.1811 binnen gebracht in het hospitaal van Gent en overlijdt er op 17.9.1811 ten gevolge van koorts.
* Pierre Joseph Deloose, geboren te Ronse, fuselier, wordt in het hospitaal van Madrid opgenomen op 20.10.1810 en overlijdt er op 29.12.1810 door koorts.
* Louis Joseph Vandenhende, geboren te Ronse, fuselier, wordt opgenomen in het hospitaal van Antwerpen op 14.5.1811 en overlijdt er, 28jaar oud, op 20.5.1811 door koorts.
* Charles Louis Delbar, geboren te Ronse als zoon van Jean Baptiste Delbar en Marie Christine Clement, overlijdt in het militair hospitaal van Hamburg (D) op 9.2.1812; conscrit van 1807, 25 jaar oud.
* Pierre Joseph Lepez, geboren te Ronse, fuselier, wordt in het hospitaal van Grenoble opgenomen op 5.2.1807 en overlijdt er op 2.7.1807, 21jaar oud.
* Charles Vanderdonckt, fuselier, wordt opgenomen in het burgerlijk ziekenhuis van Besançon (Fr) op 19.5.1806 en sterft er, 21 jaar oud, op 2.6.1806 aan "Jeterique".
* Pierre Joseph Vandercailden, fuselier, wordt in het hospitaal van Sevilla (Sp) binnengebracht op 27.11.1811 en sterft er, 21 jaar oud, op 13.1.1812 door koorts.
* Emmanuel Vanderspiegel, geboren te Ronse op 27.11.1789 als zoon van Jean Baptiste Vanderspiegel en Marie Therese Geynst, wordt in het hospitaal van Tolosa (Sp) binnengebracht op 15.2.1812 en overlijdt er aan zijn verwondingen (2 schotwonden in het been en breuk van het been) op 27.2.1812. Hij was 'voltigeur' in het leger (=lichte infanterist en goede schutter).
* Jean Joseph Schouvemont, zoon van Ferdinand Schouvemont en Anne Francoise Deliveyne, conscrit van het jaar 14 met nr.44, overlijdt op 21.6.1812 door koorts in het militair hospitaal van Metz (Fr). Hij was 'principal du train d'artillerie' in het leger.
* Pierre André Vandendael, geboren te Ronse, met militair nummer 8979, wordt op 19.11.1812 binnen gebracht in het hospital van Sélestat (Fr) en overlijdt er op 9.1.1813 door koorts, 30 jaar oud.
* Pierre Laemont, fuselier, met militair nr.7321, wordt op 27.8.1811 binnen gebracht in het St-Jacques hospitaal in Toledo (Sp) en sterft er op 20.9.1811 door koorts, 22 jaar oud.
* Augustin Robert De Jonghe wordt op 5.1.1813 binnen gebracht in het hospitaal van Den Helder (Nl) en sterft er op 7.1.1813 door koorts. 
* Joseph Deliveyne, geboren te Ronse op 3.10.1791 als zoon van Pierre Francois Deliveyne en Antoinette Meerschaert, fuselier, wordt in het hospitaal van Napoleonville (Fr /= Pontivy) binnen gebracht op 24.6.1812 en overlijdt er aan koorts op 28.6.1812.
* Adolphe Velghe, geboren te Ronse op 8.1.1791 als zoon van Paul Velghe en Anne Joseph Lama, fuselier, wordt binnen gebracht in het hospitaal van Rio Suo op 3.1.1813 en sterft er op 7.1.1813 door koorts.
 
Lijst : Matricules Napoléoniens (11)
* Jean Francois Vandendaele, geboren te Ronse op 11.2.1783 als zoon van Damest Vandendaele en Caroline Librecht, gaat op 26.9.1808 in het leger als fuselier en overlijdt in hospitaal van Alexandrie (?) door koorts op 23.10.1808.
* Jean Charles Depelsaieire, geboren te Ronse op 26.6.1784 als zoon van Joseph Depelsaieire en Marie Livine Vandenhende, gaat op 12.5.1806 in het Napoleontische leger als fuselier en sterft op 6.6.1808 in het hospitaal van Monta... door koorts.
 
De 'conscrits' werden steeds naar het front gestuurd, zowel om als soldaat te vechten of werk te verrichten in het kamp. Zo vinden we in de overlijdensakten van Ronse :
* Joseph Beyls, geboren te Ronse als zoon van Louis Beyls en Marie Anne Bisman, 'ouvrier au 1° battalion de L'Escaut', gestorven in het militair hospitaal te Osnabrück op 10.4.1812.
 
Sommige die door loting in het leger moesten, hadden geluk want ze werden afgekeurd op basis van te kleine gestalte (< 1,55m), slecht gebit, mentale toestand, te grote gezwellen of een andere fysische beperking.(9) Een goed gebit was nodig om de zakjes (foto onder) met buskruit te kunnen opentrekken met de tanden. Voor ieder schot moest een lading buskruit in de geweerloop gedaan worden. Zo probeerde men door de voortanden uit te slaan aan de militaire plicht te ontkomen.
 Cartouche met links het buskruit en rechts in het zakje de kogel, moest met de tanden opengetrokken worden.(10)
 
Ter illustratie
'De Loting' voor de verplichte legerdienst bestond tot begin van 20°eeuw. De foto uit 'De verbroedering', februari 1900, vermeldt deze loting.
Referentie's en aantekeningen
(1) https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeeuwse_koorts  / ....../Talavera
(2) Johan Op De Beeck, Napoleon, deel 2: van keizer tot mythe, Manteau, Antwerpen, 2014
(3) Schilderij van Francisco Goya, 1814, Prado in Madrid
(4) Doopakten : RA, parochieregisters Sint Martinus, Ronse
(5) Johan Op De Beeck, Napoleons nachtmerrie, Epo, Berchem, 2012
(6) Bart Van Loo, Napoleon, de schaduw van de revolutie, De bezige bij, Antwerpen, 2014
(7) Emiel Lamberts, Europeaan tegen wil en dank, Davidsfonds, Leuven, 2013
(8) E.Lamberts(7) vermeldt echter 25000 doden bij de Fransen en 24000 bij de Oostenrijkers.
(9) Laurent Wasseuil, Renaisiens réformés des classes 1805-1810, Annalen GOKRTI, Ronse, 1968
(10) H.Müller, Gewehre, Pistolen, Revolver, Edition Leipzig, Dresden, 1979